قلعه بهستان یا کهن دژ در شهرستان ماهنشان در استان زنجان و در نزدیکی روستای بهستان و در کنار رود قزل اوزن جای گرفتهاست.بنای نخستین این دژ منسوب به دوره ساسانی است اما در دوره اسلامی و سدههای ۵ تا ۷ هجری مورد استفاده بودهاست.برخی از مردم محلی این آثار را به دلیل شکل عجیبشان «دودکش جن» یا «تخت دیو» مینامند.سازندگان قلعه با در نظر داشتن طرح اولیه، اقدام به کندن کوه و تخلیه خاکها و سنگها کردهاند و اتاقها را به وجود آوردند و به هر تعدادی که به اتاقهای آن اضافه شده راههای ارتباطی آنها به مجموعه نیز به صورت دالانهایی افزوده شدهاست.[۲] فضای کلی قلعه به سه دسته شامل اتاقها، دالانها و راهپلهها تقسیم میگردیدهاست که گاه دارای سقفی تیزهدار و دارای محلهایی به شکل مثلث یا مدور روی دیوارها برای قرار گرفتن پیهسوز بودهاست.اهپلههای ضلع شمال غربی قلعه به عنوان یکی از مناطق دست نخورده و سالم دژ بهستان است که بالای این پلهها، اتاقی به شکل طاق محرابهای مسجد دوران اسلامی تزئین شده متعلق به دوره اسلامی وجود دارد و راهپلههای زیاد با عرض یک متر نیز اقتباس از این سبک معماری است. هم اکنون به دلیل تخریب زیاد تنها با عملیات کوهنوردی میتوان بر بالای قلعه با تخته سنگهای عظیم مسطح آن رسید. قسمت بالای قلعه با گچ اندوده شده و داخل آن حوضی با ابعاد ۷ در ۳ متر و از جنس سنگ و ساروج قرار دارد که با استفاده از لولههای آب گلی نیممتری به اسم «گنگ» آب آن تأمین میشدهاست.. Behestan Castle is located next to Qizil Üzan River and the village of Behestan, ten kilometers southeast of the city Mahneshan and one hundred kilometers west of Zanjan.Behestan Castle is located next to Qizil Üzan River and the village of Behestan, ten kilometers southeast of the city Mahneshan and one hundred kilometers west of Zanjan.On the southern sides of the Qizil Üzan River that sources from heights of Chehel Cheshmeh in Kordestan and end up entering the Caspian Sea, in the land called Mahneshan where once the Medes lived, there are two megaliths made of sandstone. They are about one hundred meters distant from each other and are located two thousand and five hundred meters higher than sea level.Thousands of years of rain, lashes of the wind, and cycles of warmth and cold have eroded these Iranian man-made structures. After so many years of erosion, what remains of them is called Dudkesh-e Jen and Takht-e Div by local people. The Specialists speculate that the name Mahneshan is on one hand related to the Medes people. The Madabad Village close to this area is a proof of this. On the other hand, they believe that it can be the changed form of the word Meynushan (drinkers of the wine).Behestan Castle of Mahneshan traces back to ancient Iran. It was the habitat of humans in the middle centuries, from one thousand and three hundred B.C. to five hundred years ago. The structures dug into the mountain include corridors and staircases that have been combined with vaults and shelves on different parts of the megalith. The remaining part of this historical structure shows that it had more than one story. The staircase is built in the form of zigzag and the rooms have gradually been added to the castle. In the upper section of the castle there is a part that has a coat of plaster. It has a pool made from stone and Sarooj that is a certain kind of water-resistant mortar. The pool is seven meters tall and three meters wide. It is fed by a kind of Tanbusheh clay pipes called Gang.
