بهرام عابدینی
بهرام عابدینی
بهرام عابدینی
مسجد جامع اشترجان از ابنیه بسیار با شکوه قرن هشتم هجری است ، که بانی آن بر طبق کتیبه گچبری مسجد فخرالدین نام بوده، سال اتمام بنا 715 هجری قمری است، این مسجد دارای مناره هائی است که قسمت اعظم آن از بین رفته و منهدم گردیده ، در سردر کاشیکاری نام خلفاء راشدین ثبت شده، لوح تاریخی از زمان ابوالنصر حسن بهادرخان بتاریخ سال 881 هجری در سردر شرقی مسجد نصب میباشد ، در این جامع و محراب ( ص 33 ) و ایوان شمالی آن کتیبه های متعددی خوانده میشود، سنگابهای تاریخی مسجد ارزنده و قابل توجه است.
کتیبه اصلی گنبد مسجد بخط کوفی برجسته بر زمینه گچ میباشد. تاریخ این کتیبه در بالای محراب آن نوشته شده است (سال 715 هجری قمری ). در داخل مقرتسهای کاشی سردرنام خلفای راشدین خوانده میشود. و همچنین نام استادان کاشیکار سردر مسجد بخط ثلث در دو لوحه باقیمانده است: عمل استاد احمد و حاجی محمد قطاع تبریزی.
چندین سنگ قبر مرمر قدیمی ، دارای خطوط و کتیبه در تکیه ای بنام مقبره خواجه نظام الملک دیده میشود، که یکی از آنان منسوب به خواجه نظام الملک و بقیه را به ملکشاه سلجوقی و سایر پادشاهان و خاندان سلجوقی منسوب میدانند.
مجموعه ای از ساختمانهای قدیمی در قریه شهرستان باقیمانده است، که اکنون بنام شاهزاده ابراهیم و شاهزاده حسین شهرت دارد، همچنین گنبدی آجری بسبک دوره سلجوقی در این ناحیه بنظر میرسد ، که بنابرروایات باید آرامگاه الراشد بالله خلیفه عباسی باشد، که در سال 532 هجری قمری در اصفهان مقتول و در این مکان مدفون شده است. در مجاورت این آثار تاریخی دو مناره سلجوقی بر جای مانده است.
بنای این مناره از دوره سلجوقی است، در ساختمان آن تزئینات آجری دیده میشود.
بنای قدیمی امامزاده احمد که نسبت آن به حضرت امام محمد باقر( ع ) میرسد، متعلق بدوره سلجوقی است ، یک قطعه سنگ سیاه شفاف که دارای تاریخ سال 563 هجری قمری است در دیوار خارجی این بنا نصب شده و بنام سنگ سومنات شهرت دارد.
شهرت بر این است که این قطعه سنگ را از سومنات باصفهان منتقل نموده و در این محل نصب کرده اند ، بنای امامزاده احمد کنونی حاوی تزئینات بسیاری از دوران سلاطین صفوی میباشد.
امامزاده اسمعیل - مسجد شعیا ثبت تاریخی 112
ساختمان امامزاده اسمعیل و مسجد و مرقد شعیا را بدوران اوائل اسلام نسبت میدهند ، مناره و قسمتی از ساختمان کنونی این بنا متعلق بدوره سلجوقی است، آثاری از پادشاهان دوران صفویه مانند ساختمان بقعه ، رواق و صحن بعداً ببنای سلجوقی افزوده شده، بطور کلی این ابنیه از نظر معماری و تزیینات قابل کمال توجه است.
مجموعۀ بنای امامزاده اسماعیل و مسجد شعیا شامل مسجدی بسیار قدیمی و مقبره ، امامزاده ، رواق ، سردر ، گنبد بزرگ زیبا و صحن . مرقد شعیا ، شبستان ، ایوان ، حرم ، سنگ آرامگاه دختر شاه اسماعیل صفوی ، درب نفیس ،آرامگاه قاضی صفی الدین محمد، سنگابها و یک رشته تزئینات کاشیکاری ، گچبری و لوحه نفیس کاشی ، و کتیبه های فراوان تاریخی از دوران پادشاهان صفوی است
مسجد و مناره گز 18 کیلومتری شمال اصفهان ثبت تاریخی 324
ساختمان این مسجد و مناره آن منتسب بدوره سلجوقیان است، مناره این مسجد از بناهای دوره سلجوقی بشمار میرود ، گچبریهای محراب مسجد ووسعت شبستان آن جالب است. این مسجد از جمله مساجد چهار ایوانی میباشد که در زمان شاه اسمعیل اول و سایر شهریاران سلسله صفوی مرمت شده است، کتیبه های زیادی بخط کوفی و ثلث در روی کاشی و گچ دارد، دارای لوح سنگی مورخ بسال 1085 هجری و دو سنگاب قدیمی است. مناره این مسجد دارای تزئینات آجری زیبائی است.
مناره رهروان 7 کیلومتری اصفهان ثبت تاریخی 233
ساختمان این مناره آجری بدوره سلجوقی منسوب است ارتفاع کنونی آن در حدود 30 متر می باشد.
ساختمان این مناره متعلق بدوره سلجوقی و در حدود 48 متر ارتفاع دارد، از لحاظ زیبایی ساختمان و تزئینات کاشیکاری و آجری بی نهایت جالب میباشد. دارای 135 عدد پلکان است، و سه رشته کتیبه بخط کوفی بر زمینه کاشی در روی آن نقش شده است تاریخ ساختمان آن بین سالهای 525 تا 550 هجری قمری است.
مناره مسجد علی نیز از جمله مناره های دوره سلجوقی است، که بدنه اصلی آن با آجر ساخته شده ، دارای چهار رشته کتیبه بخط کوفی می باشد یک کتیبه آن آجری و بقیه با کاشی آبی رنگ تراشیده شده، ارتفاع این مناره در حال حاضر بیش از 40 متر است ، اصل ساختمان مسجد متعلق بدوره سلجوقیان است که بعداً در دوره صفویه تعمیر شده است.
در سردر مسجد کتیبه ای بخط ثلث طلائی از شمس الدین تبریزی باقیمانده است، و از مفاد آن معلوم میشود که مسجد علی در دوره سلجوقی دوچار انهدام شده بود تا اینکه در زمان شاه اسمعیل صفوی بوسیله میرزا کمال الدین تجدید ساختمان گردید( 929 هجری قمری ) .
در ایوان شرقی و غربی الواحی بتاریخ سالهای 974 و 1013 هجری قمری باقیمانده است. ساختمان این مسجد از لحاظ معماری و تزئینات و ایوانهای متعدد و شبستان و گنبد آجری و مقرنسهای گچی داخل گنبد و کاشیکاری و خطوط مختلف در زمره مساجد مهم تاریخی و کم نظیر اصفهان میباشد.