زواره ( 12 کیلومتری اردستان ) مسجد جامع ثبت تاریخی 283  

این مسجد از بناهای قرن ششم هجری قمری میباشد. بنای آن شامل صحن و گنبد آجری و محراب است. کتیبه ای که معرف تاریخ این جامع سلجوقی است در قسمت فوقانی نماهای اطراف صحن مسجد قراردارد و بر طبق تحقیقی که بعمل آمده تاریخ آن سال 530 هجری قمری میباشد. 

در این مسجد تاریخ سال 531 هجری قمری هم خوانده میشود. بطور کلی میتوان گفت که جامع زواره در سال 530 هجری قمری ساخته شده و بعداً محراب نفیس با حاشیه زیبا بآن افزوده شده، تا اینکه تمام بنا در سال 551 هجری قمری بپایان رسیده است

مسجد جامع اردستان از مساجد بسیار زیبای دوران سلجوقی بشمار میرود . این جامع دارای شبستان و گنبد آجری و ایوان بزرگی است، در طرفین شبستان بزرگ شبستانهای کوچکتری ساخته شده، و صحن آن دارای ایوان و غرفاتی میباشد. 

این بقعه که شامل گنبد و ساقه هشت گوش میباشد دارای صحن وسیع و محوطه مرکزی و طاقنماهائی است که دورادور محوطه  را فرا گرفته ، روکش گنبد و ساقه و پشت بغلهای طاقنمای آن مزین بکاشیکاری زیبائی بوده است که هم اکنون نمونه های چندی از آن باقی میباشد. این بنا مربوط باوائل دوره قاجار ودارای تاریخ 1204 هجری قمری است. 

این قلعه که در شرق رودخانه زاینده رود و در حوزه لنجان قرار دارد بنام « قلعه خان لنجان » هم نامیده میشود . این قلعه که از سنگ و آجر با ملاط ساروج ساخته شده بر روی سه شاخه از ارتفاعات بنا گردیده . اصل بنای ن متعلق بدوران ساسانی است که سپس در دوره سلجوقی ضمن تصرفاتی الحاقاتی بآن هم نموده اند .

ساختمان این مسجد در قرن سیزدهم و بال 1296 هجری قمری بوسیله حاج محمد جعفر آباده ای انجام شده، ساختمان مسجد از نظر معماری و کاشیکاری بسیار جالب است. 

مسجد سید از مدارس مشهور تاریخی قرن سیزدهم هجری اصفهان است، که از لحاظ وسعت و تنوع کاشیکاری و داشتن کتیبه های فراوان و گنبد زیبا و ایوان و مدرسه و محراب بسیار معروف میباشد ، بانی این مسجد حجه اسلام شفتی بوده است، تکمیل بنای آن از سال 1255 تا 1311 هجری قمری بطول انجامیده است . 

از ابنیه زمان شاه سلطانحسین صفوی است ، که در سال 1125 هجری قمری بوسیله محمد مهدی تاجر عباس آبادی ساخته شده ، دارای کتیبه کاشیکاری در سردر و تزییناتی از دوره صفوی در داخل است. 

این حمام تاریخی در مقابل ساختمان مسجد واقعشده است، قسمت اعظم این حمام تاریخی منهدم گردیده ، در نتیجه مقداری از کاشیهای نفیس آن را به موزه چهل ستون اصفهان انتقال داده اند، ساختمان این حمام و مسجد علیقلی آقا در یکسال پایان یافت ، و هر دو بنا متعلق باواخر دوره صفوی است . 

مسجد علیقلی آقا در زمان شاه سلطان حسین صفوی بسال 1122 هجری قمری ساخته شده ، در این بنا تزییناتی از کاشی دیده میشود، در کتیبهسردر مسجد نام شاه سلطان حسین موجود است. 

 بانی این مدرسه حکیم الملک اردستانی است، که در دوران سلطنت شاه سلیمان در سال 1105 هجری ساخته شده است، در این بنا مجموعه ای از تزئینات کاشیکاری و کتیبه های مختلف در سردر مدرسه و داخل آن باقیمانده است.